آموزشی

درس اول

1-کره ی جغرافیایی چیست ؟

کره ی جغرافیایی مدل کوچک شده ی کره ی زمین است .

2-کره ی جغرافیایی چه اطلاعاتی در اختیار ما قرار می دهد ؟
اطلاعاتي در باره ي خشکی ها ی روی زمین ( قاره ها ) ، اقیانوس ها ، چگونگی ارتباط مـردم جهان با یکدیگر از راه دریا، محل قطب شمال و جنوب ، محل خط استـــوا و چگـونگی تقسیم شدن زمین به دو نیم کــره ی شمالی جنـوبی ، نصف النهار ها و چگـونگی تقسیـم شدن زمین به دو نیم کـــره ی شرقــی وغربی -

3-عیب کره ی جغرافیایی چیست ؟ کــره ی جغـرافیایـی شکل کــره ی زمین را به خوبی نشان می دهد اما همه ی جــزییات را نمـی تـوان بـر  روی آن نمایش داد . 

4-نقشه چیست؟

نقشه تصویری است از پـدیـده های سطح زمین که به نسبت مورد نیاز کوچک شده است .

5-امروزه نقشه ها را چگونه تهیه می کنند ؟

امــروزه بـرای تهیه نقشه های جغرافیایی از عکس های هوایی و ماهواره ای استفاده می کنند.

6-جغرافی دانان از نقشه ها چه اطلاعاتی به دست می آورند

محل دقیق پدیده ها ی طبیعی مانند کوه ، رود و جنگل و پدیده های انسانی مانند ساختمان ها ، مزارع ، راه ها و پل ها را تشخیص می دهند .

7-در انواع نقشه ها چه چیز هایی نمایش داده می شود ؟

8-اطلس جغرافیایی چیست ؟

به کتابی که مجموعه ای از نقشه ها در آن جمع آوری شده باشد(( اطلس )) می گویند

9-- نام دو وسیله مطالعه در جغرافیا بنویسید . الف : کره ی جغرافیایی   ب : نقشه

10- نقشه و کره ی جغرافیایی چه تفاوت و چه شباهت هایی با هم دارند تفاوت : در نقشه جزئیات بيشتري نشان داده می شود وبراي مشاهد ه ي دقیق ترموضوعات جغرافيايي است اما در کره ی جغرافیایی نمي توان همه ي جزئيات را بر روي آن نشان داد. 

شباهت : هر دو وسیله مطالعه جغرافیا هستند و در هر دو آب ها و خشکی ها را مي توان نشان داد.

فعالیت 4-1
کدام یک از اطلاعات زیر از کره ی جغرافیا و کدام از نقشه بهتر به دست می آید ؟

الف- کروی بودن زمین  -   کره ی جغرافیایی

ب- جزئیات پدیده های روی زمین  -  نقشه

ج- محل دقیق پدیده ها -  نقشه

د- چرخش زمین -   کره ی جغرافیایی

هـ- شکل واقعی قاره ها -   کره ی جغرافیایی

درس دوم

1- برای خواندن نقشه باید به چه مواردی توجه نمود ؟

الف- توجیه نقشه ب- استفاده از راهنمای نقشه ج- مقیاس نقشه

2- توجیه نقشه چیست ؟
2- چگونه از نقشه استفاده کنیم ؟

نقشه را باید طوری در مقابل خود قرار دهیم که جهت آن درست باشد ، یعنی هنگام استفاده از نقشه ، شمال آن باید با جهت ایستادن ما منطبق باشد و نقشه کج یا وارونه نباشد .

راهنمای نقشه چه استفاده ای دارد ؟ در کنار هر نقشه فهرستی از علائم و رنگ هایی که در آن به کار رفته اند دیده می شود با مراجعه به این علائم می توانیم بفهمیم که هر علامت و رنگ چه چیزی را در روی نقشه به ما نشان می دهد اغلب این علائم در همه ی کشور ها یکسان است .

3- مقیاس نقشه چیست ؟با مثال میزان کوچک شدن نقشه را نسبت به اندازه ی واقعی مقیاس

نقشه می گویند. مثلاًً طول جاده ای بین دو شهر 20 کیلو متر است روی نقشه20 سانتی متر دیده می شود این نقشه نشان می دهد که همه ی طول ها به نسبت صد هزار بار کوچک شده اند در این حالت مقیاس به شکل            نشان داده می شود       

4- چگونه می توان اندازه ی واقعی یا فاصله ها را از روی نقشه محاسبه کرد؟ با استفاده از مقیاس نقشه ، می توان فاصله ها را اندازه بگیریم و اندازه ی واقعی آن ها را محاسبه کنیم .

انواع مقیاس را نام ببرید. 1- مقیاس خطی2- مقیاس کسری

مقیاس کوچک و بزرگ را با هم مقایسه کنید . در نقشه هایی با مقیاس کوچک تر مانند          پدیده های طبیعی مانند دریاچه ها و رود ها و... خیلی کوچک می شوند و به همین علت نمی توان جزئیات را به طور مشخص دید در عوض روی چنین نقشه هایی مساحت بیشتری را می توان دید ولی در نقشه های با بزرگ مقیاس مانند         پدیده ها بزرگتر نشان داده می شوند اما مساحت کمتری را به نمایش در می آید .

5- رودی که عرض آن 100 متر است روی نقشه با عرض 10 سانتی متر دیده می شود مقیاس این نقشه چقدر است ؟ در نقشه ای با مقیاس         فاصله ی شمال تا جنوب تهران سانتی متر است فاصله ی حقیقی شمال تا جنوب تهران چند کیلو متر است ؟

6- از یک روستا دو نقشه با دو مقیاس متفاوت           و            تهیه شده است کدام یک از این دو مقیاس بزرگ تر است ؟

7- در کدام نقشه مساحت بیشتری دیده می شود ؟ 

8-  در کدام نقشه جزئیات را دقیق تر می توان دید؟

درس سوم

1- وسایل مطالعه در جغرافیا را نام ببريد. 1- عکس های جغرافیا یی2- فرهنگ جغرافیا یی3- مدل های جغرافیا یی4- نمودار ها و جدول های جغرافیا یی5-برنامه های رایانه ای جغرافیا یی6- كره جغرافيايي    7- نقشه      

 

2- عکس های جغرافیایی چه نوع عکس هایی هستند؟ عکس های معمولی که از مناظر طبیعی ، شهر ها ، خانه ها و فعالیت های انسانی گرفته می شود و عکس های هوایی که برای تهیه نقشه های جغرافیایی از آن ها استفاده می شودو عکس هایی که ماهواره ها آن ها را تهیه می کنند و به زمین می فرستند . این عکس ها اطلاعات بسیار مفید و جدیدی را از سطح کره ی زمین یا پراکندگی ابرها از جوّ زمین در اختیار ما قرار می دهند.

3- جغرافی دانان از عکس های ماهواره اي چه استفاده هایی می کنند؟

جغرافی دانان با استفاده از این عکس ها ، وقوع حوادثی چون طوفان های شدید را پیش بینی می کنند و آتش سوزی در جنگل های دور افتاده را می بینند به این ترتیب آن ها از تغییرات مطلع می شوند و هنگام بروز حوادث طبیعی ، جان انسان های زیادی را نجات می دهند.

4- برای آشنایی با اسامی و اصطلاحات جغرافیایی از چه کتاب هایی استفاده می کنند؟

برای آموختن اسامی و اصطلاحات جغرافیایی باید به فرهنگ اصطلاحات جغـرافیایی یا دایره المعارف جغـرافیایی مراجعه می کنند .

5- مدل جغرافیایی چیست ؟ گاهی یک بخش از محیط طبیعی را در آزمایشگاه در ابعاد کوچک مشابه سازی می کنند و پدیده های جغرافیایی را در مقیاس کوچک بر روی آن آزمایش می کنند به چنین ابزاری که فهم موضوعات جغرافیایی را برای ما آسان می کند مدل جغرافیایی می گویند.

6- معروفترین مدل در آموزش جغرافیا چیست ؟ از چه تشکیل می شود؟
 معروفترین مدل میزشن نام دارد که با استفاده از مواد ساده ای نظیر شن ، ماسه ، خاک یا خاک ارّه می توان ساخت.

7- کار اصلی نمودارها و جدول های جغرافیایی چیست ؟

نمودارها و جدول ها نیز از وسایلی هستند که در جغرافیا برای نمایش دادن یا مقایسه ی اطلاعات جغرافیایی به کار می روند به طوری که با یک نگاه می توان مطالب زیادی از آن ها را به دست آورد .

8- انواع مدل هاي جغرافيايي را نام ببريد؟

الف- افلاك نما ب- نمايش گرداب ج- فشارسنج د- بادنما و بادسنج هـ- قطب نما و- ساعت آفتابي

9- چه زمانی نمودار ارزش بیشتری دارد ؟ هرچه نمودار ساده تر باشد ارزش بیشتری دارد.

10- انواع نودار را نام ببرید.

الف- نمودار خطی ب- نمودار ستونی ج- نمودار تصویری د- نمودار دایره ای هـ- نمودار منحنی

11- چه زماني نمودارهای جدید ترسیم می کنند ؟ گاهي پس از تکمیل اطلاعات یک جدول ، برای مقایسه ی آن با جدول های دیگر ، از آن ها نمودار های جدیدی ترسیم می کنند .

12جغرافی دانان در چه صورتی می توانند اطلاعات جدید جغرافیایی تولید کنند ؟
 در صورتی که محیط و پدیده های جغرافیایی را مشاهده کرده باشند به همین علت درس جغرافیا

همواره با فعالیت های میدانی یا بازدید های علمی همراه بوده است.

 

 

 

 

 

13- در باره ی هر یک از این ابزار ها یک سطر بنویسید

اطلس: به مجموعه ای از نقشه ها که در یک کتاب جمع آوری شده باشد

فرهنگ جغرافیایی: در جغرافیا اسامی و اصطلاحاتی هست که برای آموختن آن هااز کتاب های خاصی استفاده می شود این کتاب ها را فرهنگ جغرافیایی می نامند

مدل میز شن: با استفاده از مواد ساده ای مانند خاک اره یا شن شکل ساده وکوچکی می سازند.

نمودار: وسایلی هستند که در جغرافیا برای نمایش یا مقایسه به کار می روند

 درس چهارم

 نا همواري ها چه هستند و چگونه تغيير مي كنند .

1- ناهمواري ه شامل چه چيزهايي هستند.؟ پديده هاي طبيعي مانند كوه ، دشت ،  دره  ، جلگه ،  درياچه تپه

2- ناهمواري را تعريف كنيد . به پستي و بلندي هاي سطح زمين ناهمواري مي گويند

3- مطالعه ناهمواري ها بر عهده ي چه كساني است؟ پيكر شناسان زمين چگونگي پيدايش ناهمواري ها و تغيير آن ها از گذشته تا كنون و شكلي كه در آينده پيدا مكنند را بررسي مي كنند

4- مطالعه ي ناهمواري ها چه كمكي به ما مي كند ؟ كمك مي كند تا محيط طبيعي خود را بشناسيم و از آن عاقلانه تر استفاده كنيم

فعاليت 4-1 به نظر شما آيا اين ناهمواري ها از گذشته تا كنون به همين شكل بوده اند ؟آيا باد  ،باران و رود ها در آن ها تغييري ايجاد كرده است ؟ خير ناهمواري ها همواره به شكل ثابتي نيستند و اين عوامل تغيير دهنده  ،شكل آن ها را تغيير مي دهند .

5- فرسايش يعني چه ؟ عمل تخريب ناهمواري هاي سطح زمين ، حمل مواد حاصل از آن و بر جاي گذاشتن آن ها در مناطق ديگر فرسايش نام دارد

6- چه عواملي سبب تغيير شكل ناهمواري ها مي شود ؟عواملي مانند اختلاف دماي شب و روز  ، باد و باران  ، گياهان و جانوران و از همه مهمتر انسان سبب تغيير ناهمواري ها مي شود

7- تغيير شكل ناهمواري ها در نواحي كوهستاني چگونه است ؟ يخچال هاي طبيعي  ، باد ، باران  ، آب هاي جاري و تغييرات دما سبب مي شود كه سطح كوه ها خرد شده و به تخته سنگ  ، پاره سنگ و شن و ماسه تبديل شوند. و بر روي دامنه به حركت در آيند .باد  ، ذرات ريز و آب هاي جاري  ، دانه هاي شن و ماسه را جابجا مي كنند . ريشه ي گياهان به هنگام رشد و حفاري جانوران نيز سبب تغيير شكل ناهمواري مي شوند.

8- در بيابان ها چه عاملي سبب وزش باد هاي شديد مي شود ؟ اختلاف دما

9- در بيابان ها ،  باد چگونه شكل ناهمواري ها را تغيير مي دهد ؟ باد هاي شديد  ،  شن و ماسه را به سطح صخره ها و سنگ ها مي كوبد و آن ها را صيقل مي دهد . باد ماسه ها را به شكل انواع تپه هاي ماسه اي در مي آورد

10- تغيير دادن شكل ناهمواري ها توسط انسان با چه هدف هايي انجام مي شود ؟ ايجاد شهر هاي جديد  ،  ساخت راه ها  ، احداث تونل و سد ها و حفاري زمين براي استخراج معدن

فعاليت 2-4

1 – عوامل موثر در تغيير شكل كوهستان ها را نام ببريد ؟ يخچال هاي طبيعي  ، باد  ، باران  ، آب هاي جاري  ، تغييرات دما ،  ريشه ي گياهان به هنگام رشد و حفاري جانوران 

2 علت تخريب سنگ ها در بيابان ها چيست؟ اختلاف دما

3- شكل سواحل چگونه تغيير مي كند ؟ در اين نواحي علاوه بر باران و باد  ، امواج دريا نيز سبب تغيير شكل ناهموار ي ها مي شود . به همين علت سرعت تغيير در نواحي ساحلي از نواحي ديگر بيشتر است . امواج دريا گاهي موجب عقب نشيني ساحل مي شوند . در هنگام وقوع طوفان هاي شديد دريايي ممكن است در مدت كوتاهي شكل سواحل به كلي تغيير كند .

درس پنجم

چين خوردگي هاي زمين چگونه بوجود مي آيند ؟ طي مليون ها سال رسوب ها روي هم انباشته مي شوند فشار نيرو هاي دروني زمين اين لايه ها را خميده مي كند و به سمت بالا مي آورد سر انجام اين لايه هاي خميدهخ شده و بالا آمده به صورت چين خوردگي در سطح زمين ظاهر مي شود مانند البرز ، زاگرس در

ايران هيماليا در آسيا و آلپ در اروپا .

2- قسمت هاي مختلف چين خوردگي را نام ببريد . تاقديس  : خميدگي يا چين خوردگي به سمت بالا ناوديس : خميدگي يا چين خوردگي به سمت پايين

3- انواع چين ها كدامند و چگونه بوجود مي آيند ؟ قائم : اگر فشار از دو طرف باشد به وجود مي آيد مايل : اگر ميزان فشار بر يك طرف بيشتر از طرف ديگر باشد بوجود مي آيد . خوابيده : اگر ميزان فشار بر يك طرف خيلي بيشتر از طرف ديگر باشد بوجود مي آيد .

4- آيا چين خوردگي ها به شكل اوليه خود مي ماند ؟ خير  ، باران  ،باد ،برف ،يخ و تغيير دما باعث تخريب آن ها شده و مواد حاصل به دريا ها و اقيانوس ها حمل و در آنجا ته نشين مي شود .و اين چرخه ادامه دارد .

5- چرا بعد از مليون ها سال شناسايي شكل اوليه چين خوردگي ها دشوار است ؟ چون عوامل تخريب آن ها را فرسايش داده اند و مواد حاصل از تخريب به دريا ها و اقيانوس ها حمل و آن جا ته نشين شده اند .

6- گسل يا شكستگي زمين چگونه بوجود مي آيد ؟ اگر مقدار فشارلايه هي رسوبي از حد تحمل آن ها بيشتر باشد ،  اين لايه ها دچار شكستگي مي شوند . اگر ارتفاع لايه هاي شكسته شده متفاوت باشد گسل ايجاد مي شود .

7- كوهستان ها چگونه بوجود مي آيند ؟ بر اثر چين خوردگي  ، بيرون ريختن مواد مذاب درون زمين  ، شكست در زمين ( گسل ) ، بالا آمدن مواد مذاب بوجود مي آيد .

8- بالا آمدن مواد مذاب يعني چه ؟ گاهي مواد مذاب به سطح زمين نمي رسد و بعضي از آن ها به زير لايه هاي زمين فشار وارد مي كند و لايه ها را بالا مي آورد . بعد ها ممكن است لايه هاي رسوبي سطح زمين بر اثر فرسايش از بين بروند و مواد سخت به صورت يك كوه ظتهر شود . مانند شيركوه در يزد و الوند در همدان

9- در اثر حركت پوسته ي زمين چه عاملي بوجود مي آيد ؟ صفحات پوسته ي زمين بر روي مواد مذاب درون زمين شناورند و در جاهايي كه صفحات به هم نزديك شده و برخورد كنند كوه ها يي ايجاد  مي شود مانند رشته كوه زاگرس  ، و در جاهايي كه دو صفحه از هم جدا مي شوند مواد مذاب از درون زمين بالا آمده و رشته كوه هايي را در بستر اقيانوس ها ايجاد مي كنند مانند رشته كوه هاي كف اقيانوس اطلس

فعاليت 5

1- در باره ي هر يك از كلمات زير توضيح لازم بنويسيد .

الف : رسوب : رود ها سطح زمين را تخريب كرده و با خود حمل مي كنند و به دريا ها و اقيانوس ها مي برند به اين مواد رسوب مي گويند .

ب  : رسوب كذاري : عمل تخريب مواد تشكيل دهنده سطح زمين توسط رود ها و حمل آن ها و برجاي گذاشتن در دريا ها و اقيانوس ها را رسوب گذاري مي نامند.

2- چين خوردگي هاي هيماليا  ، زاگرس و البرز چگونه بوجود آمده اند ؟ بر اثر چين خوردگي

3- به شكستگي هاي لايه هاي رسوبي كه با اختلاف ارتفاع همراه اند گسل مي گويند

4- تاقديس و ناوديس را در شكل مقابل مشخص نماييد .             تاقديس